1975 - podstawy wiedzy ekonomicznej

Rok 1975 / MCMLXXV Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Sto lat wstecz

Dziesięciolecia: 1920-1929 1930-1939 1940-1949 1950-1959 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999

Lata: 1965 1966 1967 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985

|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| ||||||||||

Wydarzenia w Polsce

1 stycznia – wszedł w życie nowy kodeks pracy.
9 stycznia – Biuro Polityczne PZPR, po trzech latach wstrzymywania decyzji, zaakceptowało propozycję rządu w sprawie podjęcia eksploatacji złóż węgla kamiennego na Lubelszczyźnie.
17 stycznia
- utworzenie Przedsiębiorstwa Państwowego Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów
- premiera filmu "Ziemia obiecana" według powieści Władysława Reymonta w reżyserii Andrzeja Wajdy.
21 stycznia – w Warszawie przekazano do użytku milionowe mieszkanie spółdzielcze.
25 stycznia – w Warszawie otwarto po przebudowie Teatr Powszechny pod dyrekcją Zygmunta Hübnera.
31 stycznia – początek wizyty Bruna Kreisky'ego, kanclerza Austrii.
1 lutego – pierwszy raz po wojnie na scenie sztuka Adolfa Nowaczyńskiego ("Cyganeria Warszawska" w Teatrze Wybrzeże, reż.Stanisław Hebanowski).
2 lutego – kanclerz Austrii Bruno Kreisky opuścił Polskę. W komentarzach podkreślano zbieżność poglądów w najważniejszych kwestiach politycznych, szczególnie dotyczących Europy Środkowej.
20-23 lutego – XIX Zjazd ZLP obradował w Poznaniu. Jarosław Iwaszkiewicz został ponownie prezesem.
10-13 marca – z wizytą przebywał na zaproszenie Edwarda Gierka, prezydent Jugosławii Josip Broz-Tito.
2 kwietnia – Biuro Polityczne PZPR rozpatrzyło założenia programu ochrony środowiska naturalnego do 1990 roku.
7-10 kwietnia – z oficjalną wizytą przebywał premier Belgii Leo Tindemans.
13 kwietnia – prapremiera "Operetki" Witolda Gombrowicza w Teatrze Nowym w Łodzi w reżyserii Kazimierza Dejmka.
15 kwietnia – memoriał Episkopatu Polski do rządu PRL.
17 kwietnia – Dni Kultury Radzieckiej. Występy MCHaT.
20-27 kwietnia – I Tydzień Kultury Chrześcijańskiej.
6 maja – Biuro Polityczne PZPR rozpatrzyło "Perspektywiczny program rozwoju kultury".
9 maja – data emisyjna banknotu polskiego o nominale 50 złotych z Karolem Świerczewskim z serii: Wielcy Polacy. Serie banknotu: A - Z; AA - AZ; BA - BU.
12 maja – podpisano wieloletnią umowę kredytową między polskim Bankiem Handlowym a konsorcjum banków zachodnich.
28 maja
- Sejm uchwalił ustawę o podziale administracyjnym kraju na 49 województw – zlikwidowano powiaty.
- w Polsce zagościł Artur Rubinstein.
1 czerwca – wprowadzono nowy podział administracyjny kraju, powstało 49 województw.
8-28 czerwca – inauguracja Teatru Narodów w Pałacu na Wodzie w Łazienkach.
11 czerwca – w Katowicach Wojewódzka Rada Narodowa pożegnała byłego wojewodę, sędziwego Jerzego Ziętka – legendę Śląska.
12 czerwca – spotkanie Edwarda Gierka z prezydium Zarządu Głównego ZLP.
16 czerwca – przekazano do eksploatacji przędzalnię "Przyjaźń" w Zawierciu. Została ona wybudowana wspólnie przez Polskę i NRD i stanowiła też wspólną własność obu krajów.
17 czerwca – 40-lecie pracy dyrektorskiej w Muzeum Narodowym prof.Stanisława Lorentza.
17-20 czerwca – oficjalna wizyta prezydenta Francji Valérego Giscarda d'Estaing.
18 lipca – Prezydium Rządu postanowiło wydać 25 mld zł z budżetu państwa na budowę fabryki papieru w Kwidzynie.
23 lipca – Gdańsk: w Porcie Północnym powstał Naftoport.
28-29 lipca – oficjalna wizyta w Warszawie Geralda Forda udającego się na obrady KBWE w Helsinkach.
30 lipca – w Stoczni Gdańskiej 33 spawaczy przerwało pracę z powodu zaniżonych zarobków.
1 sierpnia – katastrofa promu na Motławie, w której zginęło 18 osób.
3 sierpnia – posiedzenie Biura Politycznego; sprawozdanie Edwarda Gierka z konferencji w Helsinkach i z rozmów z Geraldem Fordem.
14 sierpnia – Festiwal Chopinowski w Dusznikach-Zdroju. Wśród wykonawców m.in. G.Ohlsson z USA, laureat I nagrody VIII Konkursu Pianistycznego im. F.Chopina.
16 sierpnia – podwyżka cen detalicznych papierosów.
29 sierpnia – Prezydium Rządu debatowało na temat polskiego rolnictwa.
4 września – XVIII Plenum KC PZPR; dyskusja wokół "Wytycznych na Zjazd".
8-9 września – I sesja Polsko-Amerykańskiej Gospodarczej.
10 września – na Stadionie Śląskim w Chorzowie Polska pokonała Holandię 4:1, w meczu eliminacyjnym do Mistrzostw Europy.
18 września – uruchomiono produkcję Fiata 126p w Zakładzie nr 2 w Tychach.
19 września – biskup siedlecki zgodził się na przekazanie obrazu el Greca "Święty Franciszek" w zamian za budowę kościoła.
21 września – wielki pożar zniszczył Centralny Dom Dziecka w Warszawie.
22 września – odbyła się premiera filmu Noce i dnie.
23 września – pożar na Trasie Łazienkowskiej.
26 września – podpisano traktat gospodarczy między ZSRR a PRL.
1 października – zakończył swoją wizytę prezydent Portugalii, Francisco da Costa Gomes.
7-28 października – IX Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.
16 października – występ piosenkarza francuskiego Sachy Distela w Sali Kongresowej.
23 października – na posiedzeniu sejmu PRL Piotr Jaroszewicz złożył relację z obrad helsińskich zakończonych podpisaniem Aktu Końcowego KBWE.
25 października – program pierwszy polskiego radia nadał tysięczny odcinek popularnej powieści "Matysiakowie".
4 listopada
- spotkanie Edwarda Gierka i Piotra Jaroszewicza z filmowcami. Przyznano odznaczenia Jerzemu Kawalerowiczowi, Ludwikowi Perskiemu i Andrzejowi Wajdzie.
- posiedzenie Biura Politycznego na temat Huty Katowice (po zakończeniu budowy miała produkować rocznie 10 mln ton stali).
24 listopada – jazda próbna pierwszej polskiej lokomotywy spalinowej serii SP47 z przekładnią elektryczną, wyposażoną w trójfazową synchroniczną prądnicę główną prądu przemiennego.
29 listopada – Gdańsk: uruchomiono Rafinerię Gdańską.
5 grudnia
- 59 intelektualistów wysłało list do władz przeciwko zmianom w konstytucji PRL.
- oddano do użytku Dworzec Centralny w Warszawie.
- zakończono budowę Wisłostrady w Warszawie.
7 grudnia – powitanie na Dworcu Centralnym Leonida Breżniewa. Biuro Polityczne stawiło się w komplecie.
8-12 grudnia – obradował VII Zjazd PZPR.
17 grudnia – prapremiera "Emigrantów" Sławomira Mrożka w reżyserii Jerzego Kreczmara.
29 grudnia – Sejm PRL powołał komisję nadzwyczajną dla przygotowania projektu ustawy o zmianie Konstytucji PRL.
Jaworzno zostało przyłączone do województwa katowickiego, wcześniej przynależne pod tereny Krakowa.
Polki i Polacy zawarli 330,8 tys. małżeństw (najwięcej od zakończenia II wojny światowej).

Wydarzenia na świecie

1 stycznia – Irlandia objęła Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
7 stycznia – OPEC podniosło o 10% cenę surowej ropy naftowej.
4 lutego – trzęsienie ziemi (pierwsze skutecznie przewidziane) w Haicheng (Liaoning, Chiny) - wg władz chińskich zginęło 2 041 osób a 27 538 odniosło rany.
1 marca – w Australii rozpoczęto nadawanie sygnału kolorowej telwizji.
4 marca – Charlie Chaplin otrzymuje tytuł szlachecki od królowej angielskiej Elżbiety II.
4 kwietnia – Bill Gates i Paul Allen zakładają Microsoft Corporation.
30 kwietnia – upadł Sajgon stolica Wietnamu Południowego, koniec wojny wietnamskiej.
16 maja – Japonka Junko Tabei, uczestniczka ekspedycji himalajskiej, jako pierwsza kobieta zdobyła Mount Everest.
28 maja – wraz z podpisaniem Traktatu z Lagos utworzono Wspólnotę Gospodarczą Państw Afryki Zachodniej.
5 czerwca – otwarto żeglugę na Kanale Sueskim zawieszoną po wojnie sześciodniowej.
20 czerwca – światowa premiera filmu "Szczęki".
26 czerwca – w zbrojnym „incydencie w Oglala” w rezerwacie Pine Ridge zginęło dwóch agentów FBI i jeden Indianin z AIM.
1 lipca – Włochy objęły Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
5 lipca – Republika Zielonego Przylądka uzyskała niepodległość od Portugalii.
6 lipca – proklamowanie niepodległości wysp Komory.
7 lipca – konsekracja sanktuarium maryjnego w Torreciudad (Hiszpania).
12 lipca – Wyspy Świętego Tomasza i Książęca uzyskały niepodległość od Portugalii.
17 lipca – na orbicie okołoziemskiej doszło do połączenia amerykańskiego statku Apollo z radzieckim Sojuzem 19 w ramach misji Sojuz-Apollo.
28 lipca – po raz pierwszy zdobyty został szczyt Broad Peak Middle (8013 m n.p.m.); zdobywcami byli Polacy - Kazimierz Głazek, Marek Kęsicki, Janusz Kuliś, Bohdan Nowaczyk, Andrzej Sikorski a kierownikiem wyprawy Janusz Fereński.
15 sierpnia – doszło do przewrotu wojskowego w Bangladeszu.
20 sierpnia – wystrzelono bezzałogową sondę kosmiczną Viking 1 w stronę Marsa.
13 września – w Holandii szaleniec zniszczył obraz Rembrandta Straż nocna.
14 września – Elisabeth Ann Seton została pierwszą amerykańską świętą, kanonizowaną przez papieża Pawła VI.
15 września – zespół Pink Floyd wydał album Wish You Were Here.
16 września
- Papua-Nowa Gwinea proklamowała niepodległość (od Australii).
- Mozambik, Republika Zielonego Przylądka oraz Wyspy Świętego Tomasza i Książęca zostały członkami ONZ.
19 września – BBC wyemitowała premierowy odcinek sitcomu Hotel Zacisze.
22 września – dokonano nieudanego zamachu na prezydenta USA Geralda Forda.
11 października – w sieci NBC ukazało się premierowe wydanie programu Saturday Night Live.
19 października – w Rzymie beatyfikowano Marię Teresę Ledóchowską.
30 października – Juan Carlos I został królem Hiszpanii.
31 października – zespół Queen wydał singel Bohemian Rhapsody.
6 listopada – pierwszy koncert grupy Sex Pistols.
10 listopada – rezolucję ONZ nr 3379, stwierdzającą, że syjonizm jest formą rasizmu, przyjęto stosunkiem głosów 72 do 35 (w 1991 rezolucja została uchylona).
11 listopada – Angola proklamowała niepodległość (od Portugalii).
12 listopada – Komory zostały członkiem ONZ.
14 listopada – Hiszpania wycofała się z Sahary Zachodniej.
21 listopada – grupa Queen wydaje jeden z najdroższych albumów w historii muzyki: A Night At The Opera.
22 listopada – Jan Karol został królem Hiszpanii.
25 listopada
- holenderska kolonia Gujana Holenderska otrzymała niepodległość jako Surinam.
- Portugalia: nieudany komunistyczny zamach stanu.
28 listopada – Timor Wschodni ogłosił niepodległość (od Portugalii).
7 grudnia – Indonezja zaatakowała Timor Wschodni.
21 grudnia – zamach na siedzibę OPEC w Wiedniu.
Odkrycie tzw. białek adhezyjnych.
Ludność świata: 4 068 109 tys.
- Azja: 2 397 512 tys. (58,93%)
- Europa: 675 542 tys. (16,61%)
- Afryka: 408 160 tys. (10,03%)
- Ameryka Łacińska: 321 906 tys. (7,91%)
- Ameryka Północna: 243 425 tys. (5,98%)
- Oceania: 21 564 tys. (0,53%)

Wydarzenia sportowe

8-25 maja – XXVII Wyścig Pokoju, kolejne zwycięstwo Ryszarda Szurkowskiego.
29 maja – Mirosław Wodzyński ustanowił rekord Polski w biegu na 110 m ppł. wynikiem 13,55 s.
24 czerwca – Norweżka Grete Andersen ustanowiła w Oslo rekord świata w biegu na 3 000 m wynikiem 8.46,6 s.
27 czerwca – Bronisława Ludwichowska ustanowiła rekord Polski w biegu na 3 000 m wynikiem 8.58,8 s.
1 lipca – w Sztokholmie
- Szwed Anders Gärderud ustanowił rekord świata w biegu na 3 000 m przeszk. wynikiem 8.09,8 s.
- Bronisław Malinowski ustanowił rekord Polski w biegu na 3 000 m przeszk. wynikiem 8.12,6 s.
12 lipca – Grażyna Rabsztyn ustanowiła rekord Polski w biegu na 100 m ppł. wynikiem 12,82 s.
30 lipca – Marian Gęsicki ustanowił rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 1.45,4 s.
12 sierpnia – Nowozelandczyk John Walker ustanowił w szwedzkim Goeteborgu nowy rekord świata w biegu na 1 milę, stając się pierwszym lekkoatletą który 'złamał' granicę 3 min. 50 sek. (3:49,4 s.)
17 sierpnia – Bronisława Ludwichowska ustanowiła rekord Polski w biegu na 1 500 m wynikiem 4.12,9 s.
10 września – Piłka nożna: w ramach eliminacji Mistrzostw Europy Polska pokonała drużynę Holandii 4:1.

Urodzili się

2 stycznia - Edyta Lewandowska, polska dziennikarka
8 stycznia - Sean Paul, muzyk jamajski (niektóre źródła za jego rok urodzenia podają 1973)
19 stycznia - Birger Lüssow, niemiecki polityk
22 stycznia - Balthazar Getty, amerykański aktor
23 stycznia - Joanna Sydor-Klepacka, polska aktorka
27 stycznia - Benjamin von Stuckrad-Barre, niemiecki pisarz
14 lutego - Leandro Fonseca, brazylijski piłkarz
17 lutego - Anita Jancia, polska aktorka
18 lutego - Gary Neville, piłkarz angielski
19 lutego
- Paweł Golec i Łukasz Golec, polscy muzycy, założyciele zespołu Golec uOrkiestra
- Daniel Adair, perkusista kanadyjskiego zespołu rockowego Nickelback
22 lutego - Drew Barrymore, aktorka amerykańska
9 marca
- Roy Makaay, holenderski piłkarz
- Juan Sebastián Verón, argentyński piłkarz
15 marca - Will.i.am amerykański raper
18 marca - Przemysław Sadowski, polski aktor
21 marca - Mark J. Williams, snookerzysta walijski, dwukrotny Mistrz Świata
23 marca - Maria Seweryn, aktorka polska
27 marca
- Radosław Elis, polski aktor
- Stacy Ferguson, amerykańska piosenkarka
19 kwietnia - Iwona Kutyna, polska dziennikarka
29 kwietnia - Mateusz Kusznierewicz, polski żeglarz, trzykrotny medalista olimpijski
2 maja - David Beckham, angielski piłkarz
3 maja - Rafał Mohr polski aktor
8 maja - Enrique Iglesias, hiszpański piosenkarz, syn piosenkarza Julio Iglesiasa
16 maja - Tony Kakko, fiński wokalista i klawiszowiec, założyciel zespołu Sonata Arctica
25 maja - Lauryn Hill, wokalistka amerykańska
27 maja - James Dryburgh, szwedzki curler
4 czerwca - Angelina Jolie, aktorka amerykańska
9 czerwca - Bartosz Żukowski, polski aktor
13 czerwca - Anita Lipnicka, polska wokalistka
14 czerwca - Taboo, amerykański raper
23 czerwca
- Maciej Stuhr, aktor polski
- KT Tunstall, wokalistka szkocka
1 lipca
- Marcin Przybylski, polski aktor teatralny, filmowy i dubbingowy
- Łukasz Zagrobelny, polski aktor i wokalista
2 lipca - Jens Ackermann, polityk niemiecki
5 lipca - Gunnar H. Thomsen, farerski muzyk
6 lipca
- Curtis Jackson (50 Cent), amerykański raper
- Sebastián Rulli, meksykański aktor telewizyjny i model
9 lipca - Jack White, amerykański gitarzysta i wokalista
18 lipca - Daron Malakian, amerykańki gitarzysta i wokalista, współzałożyciel zespołu System Of A Down i projektu Scars On Broadway
24 lipca - Eric Szmanda, amerykański aktor
25 lipca - Linda Cardellini, amerykańska aktorka
31 lipca - Anicet Hojdys, polski bokser
1 sierpnia - Adam Skorupa, polski kompozytor, reżyser dźwięku
2 sierpnia - Grzegorz Skwara, polski piłkarz
5 sierpnia - Kajol, indyjska aktorka
7 sierpnia
- Charlize Theron aktorka amerykańska
- Funky Polak, polski wykonawca hiphopowy
5 września - Bartek Papierz, polski gitarzysta, muzyk sesyjny, producent muzyczny
20 września - Juan Pablo Montoya były kierowca Formuły 1, obecnie zawodnik startujący w wyścigach NASCAR
5 października - Kate Winslet, angielska aktorka filmowa, laureatka Oscara za rolę pierwszoplanową w filmie Lektor.
27 października - Zadie Smith, brytyjska pisarka
1 listopada - Łukasz Kruczek, polski skoczek narciarski, obecnie trener
14 listopada - Marcin Latos, polski piłkarz, bramkarz
19 listopada - Ricardo Garcia, brazylijski siatkarz
5 grudnia - Ronnie O'Sullivan, snookerzysta angielski, dwukrotny Mistrz Świata
17 grudnia - Milla Jovovich, aktorka piosenkarka i modelka
18 grudnia - Bartosz Danowski, autor książek informatycznych
23 grudnia - Adam Konkol, polski muzyk rockowy (Łzy)
27 grudnia - Heather O'Rourke, aktorka amerykańska
Bernard Marszałek, polski motorowodniak, syn Waldemara Marszałka (zm. 2007)

Zmarli

16 stycznia - Jan Kazimierz Dorawski, polski lekarz rentgenolog, taternik i alpinista (ur. 1899)
17 stycznia - Tadeusz Seweryn, polski etnograf, malarz, grafik, muzeolog i badacz sztuki ludowej (ur. 1894)
26 stycznia - Toti dal Monte, włoska śpiewaczka operowa, sopranowa (ur. 1893)
9 lutego - Paul Bromme, niemiecki polityk (ur. 1906)
24 lutego - Marcel Grandjany, francusko-amerykański harfista, kompozytor i pedagog (ur. 1891)
15 marca - T-Bone Walker, wybitny bluesman amerykański, prekursor gitary elektrycznej (ur. 1910)
5 kwietnia - Czang Kaj-szek, chiński polityk (ur. 1887)
6 maja - József Mindszenty, prymas Węgier w latach 1945-74 (ur. 1892)
14 maja - Oskar Hammelsbeck, niemiecki pedagog (ur. 1899)
3 czerwca - Eisaku Satō, japoński premier (ur. 1901)
26 czerwca - Jose Maria Escriva de Balaguer, duchowny katolicki, założyciel Opus Dei (ur. 1902)
7 sierpnia - Robert Rembieliński, doktor farmacji, wybitny historyk farmacji łódzkiej i polskiej (ur. 1894)
9 sierpnia - Dymitr Szostakowicz, kompozytor rosyjski (ur. 1906)
20 sierpnia
- Adolf Dymsza, polski aktor komediowy (ur. 1900)
- Maria Jarochowska, polska dziennikarka, reportażystka i pisarka (ur. 1918)
29 sierpnia - Eamon de Valera, irlandzki prezydent (ur. 1882)
17 października - Jerzy Bronisław Braun, pisarz, działacz polityczny, poeta, dramaturg, krytyk literacki, publicysta, scenarzysta, filozof (ur. 1901)
30 października - Gustaw Hertz, niemiecki fizyk (ur. 1887)
5 listopada - Pier Paolo Pasolini, włoski pisarz, poeta i reżyser filmowy (ur. 1922)
9 listopada - Beata Hłasko, polska tłumaczka literatury skandynawskiej (ur. 1908)
11 listopada - Theodosius Dobzhansky, amerykański genetyk (ur. 1900)
16 listopada - Guadalupe Ortiz de Landázuri, hiszpańska członkini Opus Dei, katolicka Służebnica Boża (ur. 1916)
20 listopada - Francisco Franco, hiszpański generał i polityk (ur. 1892)

Nagrody Nobla

z fizyki – Aage Niels Bohr, Benjamin Mottelson, James Rainwater
z chemii – John Warcup Cornforth, Vladimir Prelog
z medycyny – David Baltimore, Renato Dulbecco, Howard Temin
z literatury – Eugenio Montale
nagroda pokojowa – Andriej Sacharow
z ekonomii – Leonid Kantorowicz, Tjalling Koopmans

Zobacz też

Święta ruchome

Tłusty czwartek: 6 lutego
Ostatki: 11 lutego
Popielec: 12 lutego
Niedziela Palmowa: 23 marca
Wielki Czwartek: 27 marca
Wielki Piątek: 28 marca
Wielka Sobota: 29 marca
Wielkanoc: 30 marca
Poniedziałek Wielkanocny: 31 marca
Wniebowstąpienie: 8 maja
Zesłanie Ducha Świętego: 18 maja
Boże Ciało: 29 maja

Usługa

Spis treści

Wydarzenia w Polsce

Wydarzenia na świecie

Wydarzenia sportowe

Urodzili się

Zmarli

Nagrody Nobla

Zobacz też

Święta ruchome